Việc chào đón một chú mèo con về nhà là một trong những niềm vui lớn nhất của những người yêu động vật. Nhìn thấy bé con lông lá bước những bước đi chập chững, tò mò khám phá mọi ngóc ngách khiến tim chúng ta như tan chảy. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm vô cùng nhạy cảm với sức khỏe và tâm lý của bé. Mèo con vừa rời xa mẹ và những người bạn trong ổ, bước vào một môi trường hoàn toàn lạ lẫm nên rất dễ bị stress. Một sự chuẩn bị chu đáo và phương pháp chăm sóc đúng cách từ chính bạn sẽ giúp bé vượt qua giai đoạn này một cách nhẹ nhàng, khỏe mạnh và nhanh chóng gắn kết với gia đình mới. Hãy cùng tìm hiểu những bước quan trọng nhất để mang đến cho bé mèo của bạn một khởi đầu thật tốt đẹp.
Chuẩn bị trước khi đón mèo về
Trước khi rước bé về, bạn cần sắm sửa đầy đủ các vật dụng cần thiết để tạo nên một “tổ ấm” an toàn và đầy đủ tiện nghi. Đừng đợi đến khi bé về nhà rồi mới hì hục đi mua, điều đó sẽ khiến bạn bối rối và không thể quan tâm đến bé một cách trọn vẹn nhất.
Danh sách những món đồ không thể thiếu bao gồm:
- Khay vệ sinh và cát vệ sinh: Chọn khay có thành cao vừa phải, dễ dàng cho mèo con trèo vào. Ưu tiên loại cát vón cục, không mùi hoặc mùi nhẹ để tránh làm bé bị khó chịu bởi hương liệu hóa học quá nồng.
- Bát ăn và bát nước: Nên chọn bát bằng sứ hoặc inox, đáy nặng để không bị xê dịch và dễ vệ sinh. Hãy đặt hai bát này ở vị trí riêng biệt, cách xa khay vệ sinh để tạo thói quen sạch sẽ cho bé.
- Thức ăn cho mèo con: Cần chuẩn bị sẵn loại thức ăn phù hợp với độ tuổi của bé. Hỏi người bán hoặc nơi nhận nuôi xem bé đã ăn loại thức ăn nào để duy trì tạm thời trong những ngày đầu, sau đó mới từ từ chuyển đổi nếu muốn.
- Ổ nằm ấm áp: Một chiếc ổ mềm mại, có thể là giỏ, đệm hoặc thậm chí là một chiếc thùng carton lót khăn ấm đặt ở nơi yên tĩnh, tránh gió lùa. Ban đầu, bé có thể không ngủ ở đó mà chọn một nơi kín đáo khác, nhưng bạn vẫn nên có sẵn một lựa chọn thoải mái để bé có cảm giác an toàn.
- Đồ chơi: Chuẩn bị vài món đồ chơi an toàn như bóng nhỏ, chuột giả, cần câu lông vũ để giúp bé vui chơi và phát triển kỹ năng săn mồi tự nhiên.
- Lồng vận chuyển: Đây là vật bất ly thân để đưa bé từ nơi cũ về nhà mới cũng như phục vụ cho những lần đi khám sức khỏe sau này. Hãy lót một chiếc khăn mềm bên trong để bé cảm thấy dễ chịu trong suốt hành trình.
Sau khi có đủ đồ dùng, bạn cần “kiểm tra an toàn” cho toàn bộ ngôi nhà. Hãy cất gọn các dây điện, dây rèm có thể khiến bé bị vướng hoặc gặm nhấm gây nguy hiểm. Thu dọn các vật dụng nhỏ như nút áo, đồng xu, kẹp tóc, chun buộc tóc – vì mèo con rất tò mò và có thể nuốt phải gây tắc ruột. Đặc biệt, hãy tìm hiểu và loại bỏ các loại cây cảnh độc hại có trong nhà hoặc ngoài ban công như: hoa loa kèn, phú quý, trầu bà, cây sống đời… vì chúng có thể gây ngộ độc nghiêm trọng cho mèo.
Vài ngày đầu: cho mèo làm quen
Chuyển đến một môi trường sống mới là một trải nghiệm đầy căng thẳng với một chú mèo con nhỏ bé. Bé có thể sẽ sợ hãi, trốn dưới gầm ghế sofa hoặc kêu meo meo không ngừng trong đêm đầu tiên. Mọi phản ứng này hoàn toàn bình thường và bạn cần kiên nhẫn.
Thay vì thả bé tự do khám phá cả căn nhà rộng lớn, hãy giới hạn bé trong một phòng nhỏ dành riêng cho việc ăn, ngủ và vệ sinh. Đây có thể là phòng ngủ, phòng tắm hoặc một góc phòng khách được ngăn lại. Trong không gian này, hãy đặt sẵn khay cát ở một góc, bát thức ăn và nước uống ở một góc khác, và một chiếc ổ nằm ấm áp. Việc thu hẹp không gian sẽ giúp bé cảm thấy an toàn hơn và dễ dàng ghi nhớ vị trí của các vật dụng quan trọng.
Trong vài ngày đầu, đừng ép bế hoặc bồng bế bé quá nhiều. Hãy để bé làm quen theo nhịp độ của riêng mình. Ngồi yên lặng trên sàn nhà trong phòng, đọc sách hoặc nói chuyện nhẹ nhàng để bé nghe giọng bạn là đủ. Đôi khi, bạn có thể đặt vài miếng pate hoặc phần thưởng nhỏ ngay cạnh nơi bạn ngồi để bé tò mò và tiến lại gần. Tuyệt đối không rượt đuổi hoặc vồ bắt bé khi bé đang sợ hãi. Khi bé đã mạnh dạn ra khỏi chỗ trốn và chủ động tới gần ngửi tay bạn, đó chính là lúc bé đã bắt đầu tin tưởng bạn.
Hãy giới thiệu cho bé biết vị trí khay cát và nơi ăn ngay khi bạn quan sát thấy bé có dấu hiệu dò dẫm. Một cách hiệu quả là nhẹ nhàng bế bé đặt vào trong khay cát sau khi bé ngủ dậy hoặc sau bữa ăn để tạo thói quen. Đồng thời, nên giữ nguyên liên lạc với người chủ cũ hoặc nơi nhận nuôi của bé trong vài ngày để kịp thời hỏi về nguồn thức ăn hoặc các thói quen nhỏ của bé.
Dinh dưỡng cho mèo con
Mèo con có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt cao để phát triển xương, cơ và hệ miễn dịch. Do đó, việc chọn đúng loại thức ăn chiếm vai trò quyết định đến sự phát triển toàn diện của bé. Bạn tuyệt đối không được cho mèo con ăn thức ăn của mèo trưởng thành vì hàm lượng đạm, chất béo và canxi sẽ không đáp ứng đủ nhu cầu của cơ thể đang lớn từng ngày.
Hãy ưu tiên lựa chọn các sản phẩm thức ăn công nghiệp có ghi rõ dành cho mèo con (kitten). Chúng chứa hàm lượng protein cao, chất béo, vitamin và khoáng chất được nghiên cứu và phát triển riêng cho giai đoạn mèo con từ 2-12 tháng tuổi. Về chế độ ăn, theo nguyên tắc “chia nhỏ thành nhiều bữa”, bạn cần cho bé ăn tối đa 4-5 bữa một ngày, mỗi bữa một lượng nhỏ, thay vì chỉ một hoặc hai bữa lớn. Dạ dày của mèo con rất nhỏ, không thể tiêu hóa một lượng thức ăn lớn cùng lúc, điều này dễ gây nôn hoặc khó tiêu.
Bên cạnh thức ăn khô, bạn có thể kết hợp cho bé thêm thức ăn ướt hoặc pate dạng hộp. Lưu ý luôn luôn để sẵn một bát nước sạch và tươi mới ở nơi bé dễ dàng tiếp cận. Rửa bát nước và thay nước ít nhất một lần mỗi ngày.
Một lưu ý vô cùng quan trọng: tuyệt đối không cho mèo con uống sữa bò tươi. Hầu hết mèo con đều thiếu hụt enzyme lactase để tiêu hóa đường lactose có trong sữa bò, dẫn đến tình trạng tiêu chảy, đầy bụng. Nếu muốn cho bé dùng sữa, hãy tìm mua loại sữa chuyên dụng dành riêng cho mèo con được bán tại các cửa hàng thú cưng. Đồng thời, tránh cho bé ăn các thức ăn của người như cá mặn, thịt ba chỉ, xương nhỏ… và đặc biệt là các chất cấm kỵ như sô cô la, hành, tỏi, nho, nho khô… vì chúng có thể gây ngộ độc và tử vong.
Vệ sinh và khay cát
Vệ sinh đúng cách không chỉ giúp ngôi nhà luôn sạch sẽ mà còn là nền tảng để bảo vệ sức khỏe cho mèo con. Ngay từ những ngày đầu, bạn cần hướng dẫn bé đi vệ sinh đúng chỗ. Hãy đặt vị trí của khay cát thật cố định ở một nơi yên tĩnh, riêng tư, tránh xa khu vực ăn uống và ngủ nghỉ. Không nên đặt khay cát ở nơi qua lại đông người hoặc cạnh máy giặt ồn ào vì bé có thể cảm thấy bất an và ngại sử dụng.
Mèo là loài động vật rất sạch sẽ. Hãy tập thói quen xúc phân và các cục cát bị ướt ra khỏi khay ít nhất một lần mỗi ngày, hoặc tốt hơn là hai lần vào sáng và tối. Việc này giúp giữ cho khay cát luôn thơm tho và hạn chế vi khuẩn sinh sôi. Bạn nên thay toàn bộ cát và rửa sạch, khử trùng khay bằng dung dịch vệ sinh nhẹ, an toàn, không mùi khoảng 1 lần mỗi tuần để đảm bảo vệ sinh tối đa.
Mỗi lần thấy bé có hành vi tìm chỗ đi vệ sinh (như cào cào nền nhà hoặc đi lòng vòng), hãy nhẹ nhàng bế bé tới khay cát. Nếu bé hoàn thành xuất sắc “nhiệm vụ” trong khay, đừng quên khen ngợi bằng giọng nói dịu dàng hoặc vuốt ve bé. Ngược lại, nếu bé “lỡ” đi bậy ở nơi khác, tuyệt đối đừng mắng hoặc phạt bé. Hãy lặng lẽ lau dọn thật sạch, loại bỏ mùi hôi bằng enzyme để bé không quay lại chỗ cũ làm nữa. Sự kiên nhẫn và tích cực từ bạn sẽ giúp bé học được hành vi đúng nhanh chóng hơn bất kỳ hình phạt nào.
Sức khỏe: tẩy giun, tiêm phòng, thiến/triệt sản
Chăm sóc sức khỏe định kỳ là điều kiện tiên quyết để mèo con có một cuộc sống dài lâu và khỏe mạnh. Mèo con được sinh ra hoặc sống ở những nơi có môi trường chưa đảm bảo vệ sinh rất dễ bị nhiễm giun, sán. Chúng có thể bị lây từ mẹ qua đường tiêu hóa hoặc qua da. Do đó, tẩy giun định kỳ là việc làm bắt buộc ngay từ khi bé còn nhỏ.
Theo khuyến nghị chung từ các chuyên gia thú y, mèo con nên được tẩy giun lần đầu vào khoảng 4 – 6 tuần tuổi, sau đó lặp lại sau mỗi 2 tuần cho đến khi bé được 12 tuần tuổi. Tuy nhiên, lịch tẩy giun cụ thể phụ thuộc vào tình trạng của từng bé cũng như môi trường sống. Vì vậy, bạn cần đưa bé đến gặp bác sĩ thú y ngay sau khi đón về để được tư vấn và thực hiện theo đúng phác đồ.
Về tiêm phòng, mũi vaccine phối hợp (thường gọi là vaccine 3 bệnh hoặc 4 bệnh) bảo vệ mèo khỏi các bệnh nguy hiểm như viêm mũi khí quản truyền nhiễm, bệnh do Calicivirus, giảm bạch cầu… thường được bắt đầu khi mèo con đạt 8 – 9 tuần tuổi. Hai đến ba tuần sau, bé sẽ được nhắc lại mũi thứ hai và tiêm phòng dại (đối với khu vực có yêu cầu) khi đủ 12 – 16 tuần tuổi. Sau đó, cần tiêm nhắc lại định kỳ hằng năm.
Việc thiến (với mèo đực) và triệt sản (với mèo cái) được khuyến khích thực hiện khi bé đạt khoảng 5 – 6 tháng tuổi, hoặc theo chỉ định của bác sĩ thú y. Việc này không chỉ giúp kiểm soát sinh sản, tránh sinh ra những chú mèo hoang vô chủ mà còn giúp mèo cưng tránh được các bệnh về sinh sản nguy hiểm về sau, đồng thời giảm thiểu các hành vi phun nước tiểu, đi hoang hay hung hăng.
Hãy luôn giữ liên hệ và đưa bé đến bác sĩ thú y để được thăm khám và tư vấn cụ thể. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc tẩy giun, thuốc kháng sinh hay bất kỳ loại thuốc nào khác cho mèo uống mà không có chỉ định của bác sĩ, vì điều này có thể gây nguy hại nghiêm trọng đến sức khỏe và tính mạng của bé.
Chơi và gắn kết
Chơi đùa là cách tuyệt vời nhất để mèo con giải phóng năng lượng và gắn kết tình cảm với bạn. Lũ trẻ có năng lượng dồi dào, chúng luôn cần được vận động để phát triển thể chất và trí tuệ. Hãy dành ra ít nhất 15 – 20 phút mỗi ngày, chia thành nhiều phiên ngắn, để chơi cùng bé.
Các loại đồ chơi tương tác là lựa chọn tốt nhất, đặc biệt là cần câu có gắn lông vũ hoặc chuột nhử. Bạn có thể di chuyển cần câu qua lại, lên xuống để kích thích bản năng săn mồi tự nhiên của mèo, giúp bé chạy nhảy, bật nhảy và vồ bắt. Điều này không chỉ thú vị với bé mà còn giúp bé mệt mỏi, ngủ ngon hơn. Hãy nhớ rằng, một chú mèo được vận động đầy đủ sẽ ít có xu hướng phá phách đồ đạc trong nhà.
Một điều quan trọng cần nhấn mạnh là tuyệt đối không dùng tay hoặc chân của bạn để chơi với bé. Khi bé còn nhỏ, những cú cắn hoặc cào tưởng chừng như vô hại có thể rất đau. Việc cho bé quen với việc chơi bằng tay sẽ hình thành thói quen xấu, khi bé lớn lên, những cú cắn này sẽ trở nên nguy hiểm hơn nhiều. Thay vào đó, hãy đưa cho bé một món đồ chơi để bé cắn và cào. Nếu bé lỡ quá phấn khích mà cào cắn tay bạn, hãy lặng lẽ dừng trò chơi và đi chỗ khác. Bé sẽ học được rằng, trò chơi sẽ kết thúc nếu dùng răng hoặc móng để tấn công người, từ đó tự điều chỉnh hành vi.
Mèo có bản năng cào móng mạnh mẽ, chúng làm vậy để đánh dấu lãnh thổ, giũ bỏ lớp móng cũ và duỗi cơ. Để bảo vệ đồ đạc trong nhà, bạn nên chuẩn bị sẵn một tấm thảm cào móng hoặc cột cào móng. Đặt nó ở vị trí bé thường đến, ví dụ như gần nơi bé ngủ hoặc khu vực hay chơi. Khuyến khích bé sử dụng bằng cách rắc một ít cây bạc hà mèo lên đó hoặc dùng đồ chơi dẫn dụ bé đến cào thử. Khi bé sử dụng đúng chỗ, hãy khen thưởng nhiệt tình.
Dấu hiệu cần đưa đi khám ngay
Mặc dù đã có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, nhưng bạn cũng cần hết sức cảnh giác với những thay đổi bất thường trong sức khỏe của mèo con trong giai đoạn đầu về nhà. Vì mèo con có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, chúng rất dễ gặp các vấn đề về sức khỏe khi thay đổi môi trường sống.
Nếu bạn nhận thấy bất kỳ một trong những dấu hiệu nguy hiểm dưới đây, hãy nhanh chóng đưa bé đến gặp bác sĩ thú y gần nhất ngay lập tức để được thăm khám và điều trị kịp thời:
- Bỏ ăn hoàn toàn trong hơn 12 giờ đồng hồ (đặc biệt là với mèo con còn rất nhỏ).
- Tiêu chảy hoặc nôn mửa kéo dài, đặc biệt nếu thấy máu trong phân hoặc chất nôn, hoặc bé nôn liên tục nhiều lần không dừng.
- Trạng thái lờ đờ, uể oải, nằm một chỗ không cử động, không phản ứng với xung quanh hoặc bỏ đi chỗ khác khi được gọi.
- Mắt hoặc mũi chảy nước hoặc có ghèn, khó thở, thở khò khè hoặc hắt hơi liên tục.
- Khó thở, thở gấp khi đang nghỉ ngơi.
- Đi vệ sinh khó khăn